Quả thật, khó lòng cho bạn đủ tỉnh táo để nhận ra những thành quả mình đang tạm thời gặt hái được bao nhiêu phần là do may mắn, bao nhiêu phần là do tài năng thật sự, vì vậy chỉ để nhận ra được điều này, bạn cũng phải là người... có tài! Và liệu sự phát hiện nguyên nhân thành công của mình có quan trọng không? Rất quan trọng, vì xét về lâu dài, sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp không chỉ nhờ vào vận may từ thị trường, từ tình hình kinh tế, từ một tác động bên ngoài, mà phải dựa vào sức mạnh đích thực của doanh nghiệp và của bạn – người chủ doanh nghiệp, nhà lãnh đạo doanh nghiệp.

Đó là bài học về sự tỉnh táo đầu tiên trong tất cả 12 bài học mà tác giả Bo Peabody đúc kết trong cuốn sách thú vị, dí dỏm, dễ đọc nhưng sâu sắc “May mắn hay Thực tài” (Lucky or Smart – NXB Random House, NXB Trẻ xuất bản tại Việt Nam). Trong thời gian từ năm 18 đến 28 tuổi, Peabody đã thành lập 6 công ty và các công ty đó đều còn tồn tại và phát triển đến hôm nay, trong đó có Công ty Tripod nổi tiếng với phần mềm Homepage Builder cho phép mọi người có thể tự xuất bản tri thức của mình cho toàn thế giới vào những năm 1990. Sau đó, anh đã bán lại Tripod cho Công ty Lycos vào năm 1998 với giá 58 triệu USD. Ngoài ra, Bo Peabody còn đồng sáng lập Waterfront Media (một website chuyên tư vấn về các vấn đề cá nhân trên Internet), hệ thống nhà hàng Mezze, Quỹ đầu tư vốn mạo hiểm Village Ventures, Công ty phần mềm PhoneRescue và Công ty tiếp thị phim DVD Filmfree Entertainment. Năm 28 tuổi, Peabody đã có thể nghỉ hưu sớm và hưởng cuộc sống sung túc từ tiền lời của các khoản đầu tư vào trái phiếu và bất động sản (đây cũng là hai công cụ đầu tư duy nhất mà anh rành rẽ!). Vậy là khởi nghiệp từ lúc còn ngồi trên ghế đại học, thành lập, đồng sáng lập, huy động vốn, thu lợi rồi bán lại công ty... Peabody có đầy đủ kinh nghiệm để chia sẻ những bài học “không trường lớp nào dạy cho bạn” (theo cách nói của anh) về chuyện kinh doanh và khởi nghiệp.

Không phải ai cũng có thể làm chủ được, thế mà hấu hết các đầu bếp giỏi đều muốn tự mình mở nhà hàng! Theo Peabody, chủ doanh nghiệp được sinh ra chứ không thể được tạo thành, trong con người làm chủ doanh nghiệp có những tố chất mà không phải ai cũng có. Bạn có thể tham gia một bài test nhỏ với tác giả để xác định mình có tố chất làm chủ không. Nếu không, bạn cũng không cần quá lo lắng: bạn hoàn toàn có thể trở thành nhà quản lý xuất sắc vì bạn...quá thông minh! Có gì mâu thuẫn chăng? Theo kinh nghiệm và nhận định của tác giả, người từng mở nhiều công ty khác nhau và làm việc với đủ kiểu nhân viên, chủ doanh nghiệp chỉ là sinh viên hạng B, còn sinh viên hạng xuất sắc là những nhà quản lý tài ba nhưng khó lòng làm chủ. Lý do: sinh viên xuất sắc không chịu bất cứ thứ gì dưới mức hoàn hảo, không chịu phạm lỗi và luôn cầu toàn, nhưng điều này không thể có đối với một doanh nghiệp non trẻ. Người khởi nghiệp phải dám xem sự vĩ đại là kẻ thù, quên “sự vĩ đại” đi để có thể chấp nhận một giải pháp vừa đủ tốt, dùng được nhưng nhanh chóng và kịp thời.

Người khởi nghiệp phải hình dung những khó khăn của một công ty “mới ra lò”, nào là thế của kẻ chiếu dưới, nào là nuốt trôi những cái lắc đầu, sự lạnh nhạt, những lời từ chối phủ phàng. Những câu chuyện thật mà Peabody đã gặp phải và vượt qua không khỏi làm bạn bật cười, nhưng ngay cả cách nhìn các khó khăn một cách hài hước cũng là một bí quyết bạn học được ở doanh nhân trẻ này.

Bán sản phẩm hoặc dịch vụ chứ bán cái gì! Nhiều người sẽ trả lời như vậy, nhưng thật ra, phần thu lớn nhất của Bo Peabody là từ việc bán công ty. Những lần thuyết phục các quỹ đầu tư mạo hiểm và các tay sừng sỏ trong giới tài chính chính là những câu chuyện thú vị, gay cấn kèm các trải nghiệm (kể cả cảm xúc và vài mánh lới) mà anh đã trải qua. Có lần anh phải “bán công ty” lúc mới 24 tuổi, còn non choẹt, thu hết can đảm cộng với cái liều của tuổi trẻ, đứng trước những tay giàu kinh nghiệm trong giới tài chính-đầu tư, trình bày cả một dự án hấp dẫn nhưng... vẫn còn trên giấy của mình. Và rồi anh rút ra được một bài học “Phải biết mình không biết những gì. Dũng cảm nói Tôi không biết một cách thành thật.”

Nhiều đoạn đối thoại và một số tình huống thú vị khác của Peabody sẽ làm người đọc phì cười, nhưng đời sống thực tế của một doanh nhân là vậy! Tiếng cười là cách vượt qua sự căng thẳng, giữ cho mình sự tỉnh táo để biết được mình đang “gặp may” hay mình có thực tài.